Sam Mills heeft met The Quiddity of Will Self een bijzonder origineel, maf, fantasievol en extreem raar boek geschreven. Ik houd van rare boeken, van boeken die niet lijken op de mainstream boeken die de meeste boekhandels overspoelen. Zo heel af en toe kom je zo’n boek tegen: een boek dat anders is, je verrast, je op een nieuwe manier naar dingen laat kijken, een boek dat je prikkelt en inspireert, een boek waarvan je echt geniet tijdens het lezen en waar je soms hardop om moet grinniken, een boek waarvan je zou willen dat je het zelf geschreven had.
The Quiddity of Will Self is een eigenlijk een eerbetoon aan de Britse schrijver Will Self, schrijver van onder andere My Idea of Fun, Great Apes, en How the Dead Live. Zijn stijl schijnt satirisch, grotesk en bizar te zijn. Ik heb zijn werk (nog) niet gelezen, maar Sam Mills is in The Quiddity of Will Self, waaraan ze negen jaar heeft gewerkt, overduidelijk beïnvloed door de boeken van Will Self. The Quiddity of Will Self is haar eerste roman voor volwassenen. Hiervoor schreef ze drie young adult boeken.
Het verhaal is enorm complex en valt nauwelijks na te vertellen. Er zijn verschillende vertellers in verschillende decennia die overigens niet allemaal even geloofwaardig zijn. Alles begint met Richard, een beginnend schrijver die regelmatig stemmen hoort en daarvoor medicijnen slikt. Hij vindt zijn vermoorde buurvrouw in haar appartement, omringd door afbeeldingen van de schrijver Will Self, terwijl ze zelf ook op Will Self lijkt (plastisch chirurgie?). Richard besluit uit te zoeken wie haar vermoord heeft en stuit op de WSC (Will Self Club), een literaire sekte vol seks en drugs die Will Self aanbidt. De politie verdenkt echter Richard van de moord op Sylvie en hij wordt opgepakt. Richard belandt in een inrichting waar hij deelneemt aan een speciaal programma onder leiding van professor Self, die denkt dat kunstenaars die een moord hebben gepleegd ‘genezen’ kunnen worden door hun vaardigheden in hun specifieke kunsten (schrijven, muziek, beeldende kunst etc.) verder te ontwikkelen. Professor Self is daarnaast bezig met een geheim experiment waarbij hij probeert door middel van injecties met extracten van beroemde schrijvers (bijvoorbeeld bloed of urine) de kunstenaars weer op het juiste pad te brengen. Dat loopt behoorlijk uit de hand.
Vervolgens belanden we in het jaar 2049. Mia, de dochter van een onderzoeker naar Will Self, ontvangt een pakketje van haar zojuist overleden vader met daarin allerlei informatie over Will Self. Ze concludeert dat Richard waarschijnlijk niet de moordenaar van Sylvie was en dat het een van de oprichters van de WSC moet zijn geweest. Samen met haar vriendin gaat ook zij op onderzoek uit.
Het boek eindigt met een deel dat verteld wordt door Sam Mills, die een mail stuurt aan Will Self om te vragen of hij (in de roman is Sam Mills een man, in werkelijkheid een vrouw) The Quiddity of Will Self mag publiceren.
Ik vind dat soort dingen echt zo leuk, als realiteit en fictie zo door elkaar lopen. Zoals Sam Mills, die niet alleen de schrijver is van het boek dat je leest, maar ook een personage in het boek. Net als Will Self natuurlijk. Er wordt voortdurend gespeeld met identiteit en het ‘zelf.’ Sam Mills, Will Self, professor Self die heel toevallig ook Self heet, en het woord ‘self’ dat regelmatig heel expliciet wordt gebruikt. Ook gender speelt hierbij een rol. Sylvie is een vrouw die Will Self wil zijn, Sam Mills is een man in het boek en een vrouw in werkelijkheid. En wat is nu eigenlijk de ‘quiddity’ (het wezen, het essentiële, of in het Engels “whatness”) van Will Self? The Quiddity of Will Self is een roman waar het schrijfplezier van afspat. Een roman met een gek, een geest, een moord en het mysterie dat daaraan vastzit, een boek vol seks, drugs, krankzinnigheid en ‘weirdness.’ Heerlijk!
**** (4 sterren)
.